ZHR a szkoła

Założenia obowiązującej podstawy programowej wymagają, aby szkoła – obok zestawu przedmiotowych programów nauczania – opracowała także ogólny program wychowawczy oraz program działań profilaktycznych. Każda szkoła ma takie programy.

Wiemy jednak, że nauczyciele często borykają się z brakiem czasu nawet na realizację zaplanowanych zadań dydaktycznych, o wychowawczych już nie wspominając. W tej sytuacji dobrym pomysłem jest znalezienie sojuszników, żywo zainteresowanych udziałem w tworzeniu i realizacji szkolnych programów wychowania. Jednym z takich sojuszników
może być Harcerstwo – bowiem jego celem jest właśnie wychowywanie młodzieży.

Drużyna harcerska, działająca na terenie szkoły, stawia sobie te same cele, jakie są zapisane w większości szkolnych programów wychowawczych. Oddziałując na swoich członków, stara się w nich kształtować postawy, nawyki i umiejętności:

  • poszanowanie tradycji rodzinnych, środowiskowych i narodowych, postawy patriotyczne i obywatelskie,
  • umiejętność budowania własnego światopoglądu,
  • potrzebę wszechstronnego rozwoju duchowego,
  • otwartość wobec innych i tolerancję,
  • budowanie hierarchii wartości, w której dobro wspólne ceni się wyżej od osobistego interesu,
  • poszanowanie dla starszych,
  • ogładę i kulturę osobistą,
  • odpowiedzialność za słowo, w tym punktualność,
  • umiejętności z zakresu oszczędności i przedsiębiorczości,
  • aktywny styl życia nacechowany potrzebą pełnienia bezinteresownej służby społecznej,
  • umiejętność tworzenia relacji w grupie rówieśniczej,
  • umiejętność rozpoznawania własnych talentów i potrzebę rozwijania zainteresowań,
  • aktywne i twórcze uczestnictwo w kulturze,
  • sprawność manualną,
  • czynne uprawianie sportu i rekreacji ruchowej,
  • poszanowanie przyrody i kształtowanie świadomości ekologicznej,
  • wolny od nałogów, zdrowy styl życia.

Mając na terenie szkoły partnera zorientowanego bezpośrednio na osiąganie zbliżonych celów wychowawczych, warto poważnie zastanowić się nad podjęciem z nim współpracy w sposób umożliwiający koordynację podejmowanych działań, a nawet wspólne ich planowanie.

Jednak aby to było możliwe, trzeba pamiętać o dwóch bardzo istotnych sprawach:

  1. Harcerstwo posługuje się swoimi własnymi, nieco specyficznymi metodami działania, które warto zrozumieć i uszanować.
  2. Harcerstwo nie wymaga wynagrodzenia dla swojej kadry, ale ma inne potrzeby, od spełnienia których zależy jakość prowadzonej pracy harcerskiej.

Oczywiście, Harcerstwo ma wpływ przede wszystkim na tych, którzy do niego należą. Ale jeżeli uda się w szkole stworzyć atmosferę sprzyjającą Harcerstwu, a wśród uczniów swoistą „modę na Harcerstwo”, postawy harcerzy mogą oddziaływać także na tych, którzy nigdy nie zdecydują się włożyć munduru. Wszak młodzież spotyka się często na gruncie pozaszkolnym i kiedy w tego rodzaju spontanicznych spotkaniach uczestniczy spora grupa harcerzy, ma to decydujący wpływ na atmosferę i na charakter podejmowanej tam aktywności. Rozumując w ten sposób, można niezwykle skutecznie zintensyfikować efekty szkolnego programu wychowawczego.

Warunkiem jest zrozumienie i docenienie specyfiki harcerskich metod oddziaływania, które dzięki swej odmienności mogą skutecznie uzupełniać szkołę w działaniach wychowawczych.

Wiemy już, że instruktorzy, którzy kierują pracą drużyn, wykonują swą pracę całkowicie społecznie. Kwestia wsparcia materialnego drużyny jest więc sprawą drugoplanową, którą da się rozwiązać bez większego uszczerbku dla budżetu szkoły, jeśli tylko obu stronom uda się nawiązać współpracę.

autor: hm. Marek Gajdzińśki, źródło: Biuletyn Harcerstwo w Warszawskich Szkołach